Ranglijstjes

26 feb 2019
  • Leefbaarheid

Kunt u zich de lijstjes nog herinneren die rond de jaarwisseling en masse in de media verschenen? Wat voegen die lijstjes toe aan wat we al wisten?

Illustratie: Follow the Money (ftm.nl)Belangrijk punt in de wondere wereld van ranglijstjes was de mededeling van een groot landelijk dagblad dat er van die kant geen ranglijstjes van de beste of slechtste haringkar of de beste of slechtste oliebollenkraam meer te verwachten is. De bewuste lijstjes brachten ondernemers al dan niet terechte faam en weer andere hard werkende middenstanders, even terecht of onterecht, bijna aan de rand van een zakelijke ondergang. En dat allemaal zonder objectieve onderliggende data. Hoe de beoordeling ook uitvalt, het zal echt niet in mijn hoofd opkomen om een eind te gaan reizen omdat de oliebollen daar beter zijn dan die van de bollenbakker hier.

Het ontbreken van objectieve beoordelingscriteria lijkt een algemeen gedeeld kenmerk voor welk plaatsje op welk lijstje dan ook te zijn.

Welke objectieve criteria worden gebruikt om te bepalen welke politicus het predicaat "politicus van het jaar" moet krijgen? Speelt de populariteit een rol? Dit criterium is feitelijk onmogelijk te gebruiken, want daarvoor moet ook gebruik van lijstjes worden gemaakt. En wie valideert die lijstjes dan op grond van welke toetsingscriteria? Of wordt gekeken naar wat die politicus in zijn werk voor elkaar heeft gekregen? Ook een moeilijk hanteerbaar uitgangspunt. We weten dat bestuurders en politici graag op de voorgrond treden bij de voltooiing van grote projecten. Meestal projecten die tenminste één en vaak meerdere ambtsperiodes vóór hen zijn opgestart en de voor die opstart verantwoordelijke politicus niet zelden postuum van zijn succes kan genieten. Zou het aantal ingediende moties, kamer-vragen, spreekbeurten in het land, buitenlandse reizen een rol kunnen spelen? Of misschien wel de mate van bereidheid om zich te laten interviewen of te verschijnen in populaire praatprogramma's op de vroege of late avond? Misschien is het wel eens leuk om een set criteria te ontwikkelen, waarmee kan worden beoordeeld in hoeverre politici en bestuurders écht werk maken van de realisatie van hun eigen verkiezingsbeloften. Wie weet waar dat dan toe leidt…

Lijstjes waarin gemeenten met elkaar worden vergeleken, kennen we al van de "Atlas…". Ik vraag me af of en zo ja wanneer van de mate van overbevolking, luchtvervuiling, binnenstedelijke filevorming, criminaliteit en andere minder prettige kwaliteiten een lijstje wordt gemaakt en meegewogen in de totaalbeoordeling. Deze lijstjes zorgen er echt niet voor, dat ik naar een andere uithoek van het land verhuis. Ook daar kan het zo maar zo zijn dat het gras in de andere wei groener is.

Een lijstje dat schrijnend de verschillen tussen het "centrum van Nederland" en de periferie laat zien, was recentelijk het rijtje van "rijkste" en "armste" gemeenten, waarbij het niet over de gemeenten ging, maar over de in die gemeenten wonende mensen.

Mooi is ook de breed ingeburgerde slogan in de autobranche: "de grootste / sterkste / comfortabelste in zijn klasse". Dit veronderstelt een rangorde, een lijstje van eigenschappen waarin het ene merk of model zich onderscheidt van het andere. Als je al die auto's nu eens naast elkaar zet, lijkt elk merk en elk model een lijstje op zich te zijn. Dan manifesteert zich een bijzonder probleem: op zulke lijstjes is de hoogst geklasseerde tegelijkertijd ook de laagst geklasseerde. Dat is het twijfelachtige genoegen van uniciteit.

Welke lijst we ook opstellen of bekijken, niet lang na het verschijnen van die lijst kan die worden bijgeschreven op de gestaag groeiende lijst van achterhaalde ranglijsten.

Naar blog overzicht