Maansverduistering

5 nov 2015
  • Wonen
  • Werken
  • Leefbaarheid

De Slag om Heerlen is in alle hevigheid opgelaaid en bereikte in de afgelopen weken een nieuw hoogtepunt. Onderwerp van de laatste veldslag is het Maankwartier.

Het is geen verrassing. Eerder schreef ik al over de polarisatie in de stad vanwege het Maankwartier. Stationsomgevingen hebben een belangrijke positie in de stad, misschien wel de belangrijkste. Behalve dat het de 'inkom' is van veel reizigers, forenzen of bezoekers, ligt het vaak dicht tegen het centrum aan. Als zo'n omgeving ingrijpend op de schop gaat, gebeurt dat zelden zonder debat.

Maankwartier HeerlenMaankwartier Heerlen door unicron1bot, CC BY 2.0

Maar Station Heerlen is bijzonder. Het gebied rond het station is al lange tijd onderwerp van plannen. De behoefte het oude station te vervangen, had te maken met het imago van het oude station. Het Maankwartier speelde daar op in, de symboliek is dan ook sterk aanwezig in het verhaal van bedenker Michel Huisman. Maar aan symboliek hebben partijen die posities in de binnenstad hebben, en daarmee iets te verliezen hebben, niets van doen. In de afgelopen week laaide de kritiek dan ook flink op met stukken in de Telegraaf en NRC

Het blijkt dan dat de stad een solide verdediging ontbeert. In tegenstelling tot de tegenstanders, die hebben hun aanvallen goed georganiseerd en weten zwaar geschut in stelling te brengen. De landelijke media werd ingeschakeld, evenals hoogleraar Piet Eichholtz en emeritus hoogleraar Hugo Primus (adviseur van NSI, eigenaar van twee winkelcentra in Heerlen). In Jos van de Mortel heeft de stad een genadeloze luis in de pels die onophoudelijk via allerlei kanalen de boel polariseert, getuige deze mailcorrespondentie. Met medewerking van twee Heerlense raadsleden. Partijen als Metroprop (Jos van de Mortel), NSI en Multivastgoed maken slim gebruik van de ruimte die de stad hen geeft. Het hoeft geen betoog dat dit alles een goed gefundeerde discussie in de weg staat.

Van een hoogleraar vastgoedfinanciering en vastgoedbeleggingen zou je wel enige nuance in het ontspoorde debat mogen verwachten. Niets is minder waar. Piet Eichholtz, voormalig commisaris van NSI (eigenaar winkelcentra 't Loon en Coriocenter) en tevens oprichter Finance Ideas - een financieel advies bureau - zaagt de planken van het dikste hout. "Zelfs als je het Maankwartier gratis kreeg, zou je het niet moeten willen. Trek per direct de stekker uit het project". Het verlies van 100 miljoen gemeenschapsgeld is volgens hem minder kwalijk dan er 80 miljoen tegenaan te gooien om het project af te bouwen. "Neem je verlies en breek het project af". Interessante these, maar het Maankwartier is toch al deels gebouwd? Wat wil je er dan mee doen? "Maak er woningen van die je op de één of andere manier aanwendt". Klinkt erg simplistisch en ondoordacht. 

 Dergelijke uitlatingen zijn nodeloos populistisch en missen iedere grond. Het is onduidelijk welk belang hij dient. In ieder geval niet het belang een goed gefundeerde discussie over het Maankwartier te voorzien van broodnodige verse zuurstof. Volgens Eichholtz is het Maankwartier "de doodsteek voor de binnenstad, zelfs als het Maankwartier een succes wordt". Dat de binnenstad van Heerlen in zwaar weer zit, is evident, maar dat kan onmogelijk aan het Maankwartier liggen. Bartsmit.com, Bol.com, Zalando.com verdrijven de kleine zaken uit de binnenstad, een jarenlange politiek van decentralisatie laat schoolgebouwen en winkels leegstaan. En stakeholders verzuimden tijdig na te denken over alternatieven voor de binnenstedelijke ontwikkeling. De creatieve industrie was zo'n alternatief, maar die is tegenwoordig nauwelijks nog in de binnenstad te vinden. En IBA Parkstad dan, zou die niet over de toekomst van de binnenstad moeten nadenken? Maar voor Jo Coenen, curator van IBA Parkstad, is het Maankwartier een gevoelige kwestie. Coenen was immers het mastermind achter de voorloper van het Maankwartier. Daarmee is het Maankwartier oorzaak van één van Coenen's grootste nederlagen. Verslagen door een kunstenaar, dat zit Coenen nog steeds niet lekker.

In een toestand van demografische krimp is sprake van een toenemende schaarste aan gebruikers en een surplus aan gebouwde omgeving - winkelruimte, kantoorruimte en woningen. Echter het is te ongenuanceerd om dat te vatten met "Dat het ene gat gevuld wordt met het andere", zoals Eichholtz stelt. De realiteit is complexer en de uitspraken van Eichholtz wijzen eerder op een gebrek aan kennis of interesse zijnerzijds over krimpgebieden. Als hoogleraar zou hij Heerlen of andere stedelijke krimpregio's moeten koesteren als een Reallabor waar traditionele financiële mechanismen niet meer functioneren. Daarmee zijn het proefgebieden die vragen om experimenten die onderzoeken welke mechanismen van stedelijke ontwikkeling in deze nieuwe realiteit wèl functioneren. Eichholtz zou Heerlen beter met zo'n bril bekijken, om zo met meer nuance constructief mee te denken over de toekomst van de Heerlense binnenstad. Zoals een hoogleraar betaamt.

 

Naar blog overzicht