Land in samenhang

16 jan 2020

Ik ben op weg naar Winsum, op 20 kilometer rijden van de stad Groningen. Na de presentatie van de bundel Land in samenhang, vanochtend op een congres in de Martinikerk, zit ik hoog in de autobus met een deel van de congresgangers, kijkend over het mooie Noord-Groningse platteland. Afkomstig uit het Limburgse heuvelland, ben ik de grote en platte vlakte waarop ik uitkijk niet gewend. Daarbij is het voor mij onwerkelijk om te zien dat in dit weidse platteland de fraaie dorpen en gehuchten willekeurig ergens beginnen en plots ophouden, zonder zichtbare aanleiding. In Zuid-Limburg zijn er meestal heuvels, dalen, bossen of rivieren die de bebouwing laten ophouden of beginnen, en zijn de overgangen minder abrupt.

Alle congresgangers konden voor het middagprogramma kiezen uit één van de acht excursies naar gemeentes rondom de stad Groningen om te zien hoe men daar in het dagelijkse leven omgaat met bevolkingskrimp.[1] Dit ter illustratie van de uitdagingen, de analyses en de oplossingen beschreven in Land in samenhang, waaraan ik met vier andere hoogleraren een bedrage leverde over het thema krimp en regionale kansengelijkheid.[2] We pleiten in de bundel tegen silodenken van de overheid en voor samenhang in het beleid over groei en krimp, stad en land, leefbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen, en economie en arbeidsmarkt. Veel nationale bestuurders wonen, werken en leven in de Randstad, evenals de vertegenwoordigers van de dominante landelijke media. Dat werkt Randstaddenken in de hand, waardoor een toenemende sociale ongelijkheid zich ruimtelijk manifesteert in groter wordende verschillen tussen Randstad en Randland. De groeiende stad met zijn agglomeratiebaten zou niet de maatstaf voor beleid moeten zijn. De groei en krimp van verschillende regio’s hangen immers met elkaar samen. Het gaat erom te investeren in de toekomstkracht van alle regio’s zodat burgers overal in Nederland de toenemende welvaart kunnen ervaren in hun dagelijkse leven. Onder verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid en in samenwerking met de lagere overheden moeten zo ook de maatschappelijke onvrede en de politieke proteststemmen worden beteugeld.

Aangekomen in Winsum worden we bij het verlaten van de bus hartelijk ontvangen door het kinderkoor van de basisschool met enkele ouders en een enthousiast zwaaiende en meezingende juffrouw als dirigente. Even krijg ik het gevoel deel uit te maken van de Koninklijke familie op Koningsdag. Daarna lopen we naar het nabij gelegen verzorgingstehuis, waar we uitleg krijgen over het nieuwe plan voor nieuwbouw, de Tirrel genaamd (Gronings voor ‘levendigheid’ maar ook ‘eigenwijsheid’), dat na jaren moeizaam en intensief overleg tussen verzorgingstehuis, basisschool en gemeente over vier jaar gerealiseerd moet zijn. Het plan behelst een concentratie van verschillende voorzieningen voor leerlingen, bewoners van het verzorgingstehuis en dorpelingen, inclusief cafetaria en bibliotheek. De handen moesten ineen worden geslagen met oog op de krimp van leerlingenaantallen, de vergrijzing en de verouderde staat van gebouwen, onder de restrictie van beperkte financiële middelen. Het gebruik van gebouwen en voorzieningen zal worden gedeeld in de Tirrel. Oud en jong worden hier bij elkaar gebracht door “ontmoeten, verbinden, verrijken”.

Tijdens de uitleg met folders, videopresentaties en Tirrelchocolaatjes laveren de bewoners met hun rolstoelen en karretjes tussen de gastentafels, wat volgens de sprekers een illustratie is van hoe dat bij elkaar brengen in de toekomst zal gaan. De trots spat er vanaf bij de mensen die ik het zie vertellen, de wethouder, de oud-wethouder, het hoofd van de school, de afdelingsleider van het verzorgingstehuis en de voorheen kritische buurtbewoner, die uiteindelijk toch overtuigd is geraakt van het plan. Er is nog geen spade in het vlakke land, maar het tot stand brengen van een breed gedragen plan is al een illustratie van een investering in de toekomstkracht waarnaar we verwijzen in onze bundel Land in samenhang. Bij het afscheid krijgen we van een dame met een gulle lach een speldje met het logo van de Tirrel en een notitieboekje van de Tirrel met kindertekeningen op de eerste twee pagina’s. Hoe het afloopt met de Tirrel zien we over enkele jaren.

Naar blog overzicht