Jong moederschap als de wereld op zijn kop staat

28 apr 2020

Een conclusie uit mijn proefschrift over de sociaaleconomische zelfstandigheid van jonge moeders in Parkstad is dat verandering in structuren en normen over moederschap en sociaaleconomische zelfstandigheid nodig is. Deze verandering is nu gaande, we kennen allen de oorzaak ervan. Ik wil twee thema’s uit mijn onderzoek in het licht van deze verander(en)de tijd bezien. Eén thema uit het tweeluik gericht op de jonge moeders komt nu aan bod, het andere thema over de professionele ruimte in een volgend blog.

foto: Emanueal Kionke / www.unsplash.comHet eerste thema dat eruit sprong in de verhalen van de jonge moeders was de arbeidsverdeling tussen vrouwen en mannen, met name hoe de combinatie van een betaalde baan, zorg voor kinderen en huishouden voor problemen kan zorgen (en niet hun jonge leeftijd). Deze arbeidsverdeling tussen vrouwen en mannen ligt in coronatijd ook onder het vergrootglas. De conclusies van mijn onderzoek doortrekkend, betekent dit dat de jonge moeders een groot risico lopen om ziek te worden. Er werken namelijk meer vrouwen dan mannen in de zorg. Daarbij draaien zij nu dubbele diensten, ook in de avond en nacht.

Het betekent ook dat de jonge moeders die hun baan combineren met zorg voor de kinderen en het huishouden, nu ook nog belast zijn met de taak om hun kinderen te helpen met schoolwerk en met de boodschappen voor hulpbehoevende naasten. Vrouwen werken namelijk meestal in deeltijdbanen en mannen in voltijdbanen. Vrouwen bieden ook vaak (onbewust) mantelzorg. Bovendien toont onderzoek dat de meeste mensen vinden dat huishouden en zorg voor kinderen een taak van vrouwen is, ook al werken vrouwen fulltime (Portegijs & Van Brakel, 2018; Kloosterman & Moonen, 2016).

Het betekent verder dat de jonge moeders die studeren, nu thuis hun lessen moeten volgen en toetsen via de webcam moeten maken, terwijl hun kinderen ook thuis onderwijs moeten volgen en opdrachten moeten maken. Ouderschapsverlof voor jonge moeders die op school zitten is namelijk niet structureel geregeld, dus de vraag is hoe het zit met zorgverlof, laat staan dat er sprake is van ‘schoolverlof’ opnemen voor je kind.

Mijn onderzoek toonde het belang van het tegengaan van institutionele en normatieve ongelijkheid, op een ander niveau dan het individuele. De huidige crisis maakt stereotype gendernormen extra zichtbaar, voor jonge moeders, voor vrouwen. Ze verduidelijkt hoe de taken en verantwoordelijkheden voor vrouwen zich opstapelen. Ze vergroot de scheve arbeidsverdeling en ongelijkheid tussen vrouwen en mannen.

De mogelijkheden zijn nu ook zichtbaar: opvang voor de kinderen, gratis, ook na kantooruren; aanwezigheidsplicht, (groeps)opdrachten en toetsing in het onderwijs waar alternatieven voor ontworpen worden; werk in de zorg dat iedereen nu immens waardeert (vooralsnog slechts immaterieel). Het zou veel jonge moeders (en werkende moeders, studerende moeders, alleenstaande moeders) een uitweg bieden uit tegengestelde verwachtingen en praktische belemmeringen bij sociaaleconomische zelfstandigheid, als deze nieuwe mogelijkheden structureel en blijvend zouden zijn.

Bronnen:

Kloosterman, Rianne, & Moonen, Linda. (2016). Opvattingen van jongeren over de taakverdeling tussen man en vrouw. Sociaaleconomische trends(3), 1-23. Retrieved May 25, 2017, from www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2016/21/opvattingen-jongeren-taakverdeling-mannen-en-vrouwen

Portegijs, Wil, & Van den Brakel, Marion. (2018). Emancipatiemonitor 2018. Den Haag: CBS/CPB.

Sniekers, Marijke (2020). Acknowledging the agency of young mothers: A qualitative study into youth, motherhood and socioeconomic independence. (proefschrift). Radboud Universiteit, Nijmegen. Zie ook: https://bit.ly/2RWzTg9

Naar blog overzicht