Heerlen: van de depressieve minister in 2009 tot nu

26 mei 2015
  • Wonen
  • Werken
  • Leefbaarheid

Terug in de tijd, naar het jaar 2009. Heerlen is in het nieuws: de krimp valt tegen. Veel mensen herinneren zich nog de uitspraak van toenmalig minister Eberhard van der Laan. Hij kwam namelijk naar eigen zeggen na een werkbezoek ‘depressief terug uit Heerlen’. Voor iemand uit de Randstad was het zeker een bijzonder beeld: leegstaande huizen, dichtgespijkerde winkels, scholen die sluiten en bedrijven die wegtrekken. Krimp was voor de minister meteen een nationaal probleem…

De uitspraak van de minister was groot nieuws in 2009. Het is jammer dat de beleving van de minister toen zo veel aandacht kreeg. Inderdaad, er was sprake van krimp gerelateerde problematische verschijnselen maar er was ook sprake van een andere realiteit: die van transformatie, zoektocht naar duurzaamheid en ruimte voor creatieve energie. Want krimp is niet de enige realiteit in Heerlen. Mensen met wie ik voor mijn onderzoek in gesprek ben, merken er bijna niets van. Life goes on… Sterker nog, dankzij deze bijzondere positie gebeuren er veel experimenten die niet mogelijk zijn in een groeiende omgeving.

Als wij een update aan Van der Laan zouden moeten geven: Heerlen 2009 en nu, komen we een paar dingen tegen:

Krimp - Om te beginnen, het statistisch standpunt. Zoals verwacht, krimpt Heerlen en vergrijst nog steeds. Heerlen is sinds 2009 met 1.097 inwoners gekrompen (van 89.356 naar 88.259). De grijze druk neemt toe; van 30,4% in 2009 naar 33,7% in 2015 (Bron: CBS Statline, cbs.nl). Werkloosheid, leegstand, armoede, etc. zijn nog steeds opgaves voor de stad. Maar volgens de Atlas voor gemeenten (2010, 2014) gaat het steeds beter met Heerlen m.b.t. de socio-economische index. Naast statistische bevolkingsontwikkeling waren er echter meer ontwikkelingen in Heerlen. Hieronder een kleine selectie.

Fysieke stadsontwikkeling - Wat betreft stadsontwikkeling waren er in Heerlen talloze projecten sinds 2009: herstructurering (slopen), nieuwbouw (bijvoorbeeld Arcus college), pocket parks, etc. Veel werk is verzet om Heerlen in een kleiner jasje te laten passen. Tegelijkertijd zijn er ook kritische geluiden rondom nieuwbouw en de concentratie van functies buiten de stad. Heerlen blijft zich ontwikkelen en een nieuwe fysieke werkelijkheid creëren.

Welzijn - De welzijnssector in heel Nederland ondergaat een transformatie. Veel professionals zijn hun baan kwijt of vrezen deze te verliezen. Ook hebben we nu te maken met de participatiesamenleving. Burgers moeten meer betrokken zijn en meer (voor elkaar) doen. Dit blijft een uitdaging. Sinds 2009 waren er talloze projecten in Heerlen op het gebied van burgerparticipatie. Uit mijn onderzoek blijkt dat dit punt nog steeds lastig blijft: burgers voelen zich niet voldoende betrokken… Activiteiten die worden georganiseerd, worstelen met (gemeentelijke) bureaucratie en er zijn vaak dezelfde mensen die meedoen. Tegelijkertijd zijn er steeds meer kleinschalige (buurt)initiatieven. Enthousiaste burgers zetten zich in voor de leefbaarheid van hun omgeving. Veel initiatieven laten een vitale samenleving zien: zoals buurttop in Bekkerveld waar inwoners met elkaar in gesprek gingen om nieuwe ondersteuningsnetwerken te creëren.

Cultuur - Culturele activiteiten en verbetering van het imago zijn mogelijk de beste veranderingen sinds 2009. Heerlen heeft zijn culturele lente gehad en velen denken dat dit de stad een beter imago heeft bezorgd. Investeringen in cultuur hebben van Heerlen een hippe stad gemaakt: van een plek waar je niet gezien wilt worden tot een plek waar je naartoe gaat om leuke dingen te zien en te beleven (denk aan Cultura Nova, Krimplezing, ParkCity en vele andere kleinere initiatieven). Bovendien dragen culturele ontwikkelingen bij aan de economische vitaliteit: Carbon 6 is een goed voorbeeld hiervan. In het oude CBS gebouw vinden we tegenwoordig jonge creatieve professionals die met innovatieve projecten bezig zijn. Dit beeld van Heerlen zou de minister enthousiast (en zeker niet depressief) moeten maken. Ook IBA is een ontwikkeling die, dankzij krimp, in Parkstad plaatsvindt. Het betekent dat deze regio de kans krijgt om te transformeren. Een nieuwe impuls voor sociale, economische en ruimtelijke ontwikkeling voor dit gebied - er zijn al bijna 300 projecten gekozen - om de kansen van krimp te benutten.

Nog steeds zijn er vele uitdagingen voor Heerlen: krimp en vergrijzing zetten door, armoede, etc. Maar ik denk dat wij zeker niet depressief moeten zijn. Er zijn veel positieve ontwikkelingen, die zeker een bezoek waard zijn. Dus, heer Van der Laan, u bent van harte uitgenodigd om nogmaals Heerlen te bezoeken om van uw depressieve beleving van deze stad af te komen. Misschien is de Week van de antistad een goede tijd: activiteiten vinden plaats in Amsterdam en Heerlen, twee steden die de tegengestelde ontwikkeling groei en niet-groei in Nederland representeren. Laat me weten of het lukt en ik zorg voor een rondleiding.

Naar blog overzicht