Eigenheid en onderscheid geduid

19 dec 2017
  • Wonen
  • Werken
  • Leefbaarheid

Geboren Limburgers hebben het idee dat ze open staan voor nieuwkomers, maar volgens nieuwkomers is de Limburgse samenleving gesloten (DNA van Limburg is geen gewone tentoonstelling, 2017). Limburgers zijn dus niet zo tolerant als ze denken dat ze zijn. Maar wie zijn Limburgers eigenlijk? Wat de Limburgse context kenmerkt, vooral die van de Limburgse krimpregio, staat momenteel volop in de belangstelling.

Foto: Blue_green_peacock_eyes. Gedownload van www.morguefile.com, 2016. By jdurham (2011).‘DNA van Limburg’ is een interactieve tentoonstelling van het Limburgs Museum. In deze tentoonstelling draait het om het ontdekken van de identiteit als Limburger, of beter identiteiten als Limburger. Er is namelijk niet één aspect te noemen dat Limburgers tekent. Gelukkig! Maar toch, hoe divers de Limburgse identiteit ook moge zijn, die man uit Maastricht die ‘plat’ praat en in Rotterdam is opgegroeid, wordt niet als echte Sjeng gezien. En die vrouw uit Stramproy wordt nog altijd gezien als ‘iemand van buiten’, terwijl ze toch al jaren in het dorp woont, haar kinderen er naar school gaan en ze in de harmonie klarinet speelt. En die jongen uit Venlo, wiens beide ouders uit Marokko naar Nederland zijn gekomen, kan toch als ‘allochtoon’ geen stageplek vinden. Zo divers is de Limburgse identiteit niet.

Al jaren haalt Limburg arbeidskrachten uit andere landen die niet in de provincie te vinden zijn. Deze arbeidsmigranten hebben in de mijnen gewerkt en steken tegenwoordig vooral hun handen uit de mouwen in de land- en tuinbouw. Door deze arbeidsmigranten krimpt Limburg, met name Parkstad, minder dan voorheen. Zo is er sprake van aanwas van bevolking en niet van bevolkingsdaling. Zonder arbeidsmigranten is er krimp, maar met deze mensen niet. De bevolking krimpt of groeit afhankelijk van wie je meeneemt in de statistieken. Cijfers zeggen dus niet alles.

Daarom verklaart Platform31 juist de sociale, culturele en economische context van Limburg. In het rapport ‘Regionale verschillen geduid’ komt de lokale geschiedenis naar voren als passend narratief om het hoge voorzieningengebruik en de grote behoefte aan formele ondersteuning en zorg binnen Parkstad te duiden (Engbersen & Uyterlinde, 2017). De afhankelijkheid van de mijn en kerk vroeger zorgde bij de teloorgang van beide voor een neerwaartse spiraal met tegenwoordig hoge werkloosheidscijfers, een laag opleidingsniveau en lagere levensverwachting, wat Engbersen en Uyterlinde (2017) meervoudige deprivatie noemen. De ‘cultuur’ van de bevolking (waar het Limburgs Museum op inspeelt), maar ook instituties en organisaties spelen hier een rol in.

Momenteel is Provincie Limburg als een van de huidige instituties ook volop aan de slag om Limburg te duiden en om een koers te bepalen om uit deze neerwaartse spiraal te komen. Positieve gezondheid is waar de Provincie op insteekt. Daarnaast is ‘Identiteit en diversiteit’ één van de kernthema’s bij het opstellen van de Limburg Agenda. Het gaat hierbij om datgene wat Limburg uniek maakt, wat Limburg en Limburgers karakteriseert, waar Limburg uitzonderlijk en bijzonder in is. Exclusie en inclusie kwamen in discussies over dit thema sterk naar voren, bijvoorbeeld Limburg vs Randstad, Limburg in de Euregio, en taal als randvoorwaarde voor inclusie.

Er lijkt een noodzaak te zijn naar verklaringen en karakteriseringen van de eigenheid en het unieke van Limburg. Hoe meer Limburg krimpt en mensen uit andere streken moet zoeken, des te meer behoefte blijkt er aan eigenheid. Ondanks de roep om diversiteit op de arbeidsmarkt, om diversiteitsbeleid binnen gemeentes en om meer diversiteit in de politiek, lijkt het toch nodig om te bepalen wat Limburg typeert en wat Limburg onderscheidt van niet-Limburg. Maar welke verschillen mogen er zijn zonder dat er een etiket wel/niet op wordt geplakt? Waar zijn de overeenkomsten? Diversiteit is namelijk geen polariteit tussen ‘wel-Limburgers’ en ‘niet-Limburgers’. Laten we die etiketten verwijderen en onze blik verruimen.

Referenties:

DNA van Limburg is geen gewone tentoonstelling. (2017, 26 oktober). Dagblad de Limburger: Regio, p. 23.

Engbersen, R. & Uyterlinde, M. (2017). Regionale verschillen geduid: Exploratief onderzoek naar hoog voorzieningengebruik in het sociale domein. Den Haag: Platform31.

Naar blog overzicht