‘Tussenstad’: tussen de mensen

22 sep 2014
  • Wonen
  • Werken
  • Leefbaarheid

Zwischenstadt was het thema van de 6e Neimed Krimplezing, een jaarlijkse meeting die een impuls geeft aan nieuw denken over de transitie van Parkstad. De Neimed Krimplezing is een vast onderdeel van het jaarlijkse Cultura Nova festival. Heerlen stond van eind augustus tot begin september in het teken van dit festival waarbij creativiteit de boventoon voert en mensen kunnen genieten van onder andere muziek, theater, poëzie, dans en beeldende kunst. Dit festival toont Heerlen als Cultuurstad, waarbij ‘Cultuur’ een hoofdletter C krijgt.

Tien dagen lang waren er specifieke activiteiten die onder de noemer ‘Cultuur’ vallen. Dit is ‘Cultuur’ in de enge betekenis van het woord; cultuur gezien als theater, toneel en kunst. Deze activiteiten behoren bij de meesten niet tot het dagelijks leven. We gaan niet elke dag naar een muziekuitvoering, noch bekijken we dagelijks een toneelvoorstelling. Nu echter had iedereen daar wel de mogelijkheid toe en konden we er overal van proeven op ongebruikelijke plekken in de stad. De Krimplezing vond bijvoorbeeld plaats op de tiende verdieping van een leegstaande flat aan de Putgraaf. Cultura Nova is een speciaal aanbod op speciale locaties, nadrukkelijk voor oud èn jong. Maar de jongeren in mijn onderzoek hebben het niet over Cultura Nova. Zelfs niet als hen gevraagd wordt naar wat er te doen is voor jongeren of als we het hebben over wat ze de afgelopen weken gedaan hebben. Waarom leeft het bij hen niet?

Heerlen is naast een ‘Cultuurstad’ ook een ‘krimpstad’. Mede door dat laatste is het een Zwischenstadt, ofwel ‘tussenstad’ zoals Nol Reverda dit noemde in zijn uitleiding van de Krimplezing. Een ‘tussenstad’ is een lappendeken van stedelijkheid en landelijkheid, en kent een spanningsveld van stedelijke cultuur en dorpscultuur. De terugkerende boodschap van alle sprekers was dat vooral het sociale aspect centraal zou moeten staan. “Es geht wesentlich um Gesellschaft”, zei Thomas Sieverts, auteur van ‘Zwischenstadt’ (1997). Hij benadrukte dat binnen deze Gesellschaft jongeren een rol dienen te spelen in stadsplanning.

Ook bouw en techniek zouden moeten draaien om het sociale aspect, vertelde Ton Matton, professor Performative Urbanism aan de TU München. Men zou creatiever moeten worden, inventiever, en de bewoners meer moeten betrekken in stadsontwikkeling. Jane Jacobs zei al in 1961 in haar boek ‘The death and life of great American cities’ dat juist in krimpende steden creativiteit kan bloeien en groeien. Ook Terry Schwarz noemde dit al in de Krimplezing van 2010. Net als zij gaf Matton vele voorbeelden van hoe burgers van een krimpende stad door middel van creativiteit zich weer meer verbonden voelden met hun omgeving en elkaar.

De voorbeelden van Matton, en ook Schwarz, zijn kleine projecten gekenmerkt door pragmatisme en uniciteit doordat ze toegespitst zijn op bijvoorbeeld één gebouw of straathoek en gericht zijn op wat er speelt tussen buurtbewoners. Deze activiteiten zijn minder een speciaal ‘Cultureel’ evenement dan Cultura Nova. Het zijn cultuurprojecten met een kleinere letter c, want meer aansluitend aan het dagelijks leven van de bewoners. We hebben blijkbaar een breed begrip van cultuur nodig in een krimpende omgeving. Hoe kleiner de c van cultuur en hoe breder het begrip van cultuur, des te groter de kans is dat we ook de jongeren uit mijn onderzoek tegenkomen. Cultuur is niet alleen creativiteit maar is ook het alledaagse. Cultuur is ook: hoe ziet een week in het leven van een jongere eruit? Wat doet ze, waar gaat ze heen en hoe beweegt ze zich in haar omgeving? De sociale dimensie in ruimtelijke ontwikkeling van een krimpende omgeving zien we namelijk niet door alleen naar het speciale en creatieve, maar juist naar het alledaagse leven van mensen op zoek te gaan. Laten we ons dus in een ‘tussenstad’ vooral vaak bewegen tussen de mensen om hun levens te leren kennen.

Foto 1: Xandert, www.morguefile.com<http://www.morguefile.com>, 15 09 2014

Foto 2: Jusben, www.morguefile.com<http://www.morguefile.com>, 15 09 2014

 

Naar blog overzicht