In ons aller belang

8 mei 2018
  • Wonen
  • Leefbaarheid

In de uitzending 'Ons gemeengoed' (VPRO Tegenlicht 2 april 2018) werden enkele burgercollectieven onder de loep genomen. Centrale vragen in dat programma: “Kunnen we het heft in eigen handen nemen wanneer de overheid zich terugtrekt en de markt faalt? Welke rol kunnen burgercollectieven spelen bij het oplossen van de problemen van deze tijd?”

Zaaidag Gebrookerbos 2018. Foto: Jos ReindersIn de uitzending passeerde een aantal burgercollectieven de revue, zoals een broodfonds, een coöperatie voor windenergie en een coöperatieve groentetuin. Tine de Moor, hoogleraar sociale geschiedenis, duidde niet alleen de gemeenschappelijke kenmerken van de collectieven maar participeert ook in enkele daarvan. Belangrijk uitgangspunt: niet alleen uitgaan van je eigen belang; uiteindelijk komt het collectieve belang alle participerende leden ten goede.

In mijn werk als brooker in het netwerk Gebrookerbos kom ik iets soortgelijks tegen. De burgerinitiatieven in Heerlen-Noord, die deel uitmaken van dit netwerk, vormen weliswaar geen collectieven zoals de broodfondsen of woon-/leefcoöperaties maar er is wel een overeenkomst: zij vormen samenwerkingsinitiatieven waarbij de leden bereid zijn om voor henzelf en/of voor de buurt voorzieningen te creëren of diensten te leveren. Er worden bomen geplant, activiteiten georganiseerd, gras gemaaid, foto’s gemaakt, tuinhuisjes gebouwd, muren geschilderd, groenten verbouwd, geklust, websites onderhouden, social media gevoed, vergaderd, genotuleerd en uiteraard ook veel koffie gezet. Kortom: vele uren werk, vaak onbetaald maar met grote passie.

Waarom doen zij dat? Ik beluister in mijn contacten met de initiatieven heel uiteenlopende motieven: ‘Als ik in een fijne buurt wil leven dan zal ik er zelf iets aan moeten doen’; ‘Alleen is ook maar alleen’; ‘De gemeente laat de buitenwijken links liggen’; ‘Ik hou van natuur’; ‘Die lege plek zag niet uit. Veel poepende honden. Daar viel iets mooiers van te maken’.

Is hier sprake van een beweging? Nee, dat niet. Maar er is wel een trend waar te nemen. Men foetert niet uitsluitend over slecht onderhoud of gebrek aan geld. Burgers ontwerpen nu ook plannen met elkaar; men steekt de handen uit de mouwen en men creëert. Heel wat vierkante meters braakliggende gronden werden en worden weer mooie leefbare plekken. Soms voor ontmoeting, soms voor stadslandbouw, soms voor recreatie. Maar bovenal creëert men waarde. Alle initiatieven zorgen gezamenlijk voor een leefbaarheidsimpuls in het stadsdeel. Dichtbij huis en belangrijk voor de eigen straat of buurt. Stickers met de tekst ‘civil society’ en ‘burgerparticipatie’ zullen ongetwijfeld goed plakken op deze initiatieven maar het is zo veel meer dan dat. Het is het begin van een bewustwording dat de stad van ons allemaal is. Het beheren en beheersen van de publieke ruimte door enkel en alleen de overheid, is oud denken. Burgers hebben ook ideeën over de inrichting hiervan en zijn bereid daar zelf de handen voor uit de mouwen te steken. En natuurlijk: de gemeente ondersteunt dit met geld en middelen maar dit is niet het enige. De burger wil gehoord worden. Hij/zij wil serieus genomen worden in zijn/haar opinie, mening, ideeën, wensen en dromen. De burger is deel van een netwerksamenleving waaraan eenieder bijdraagt: de burger zélf maar ook de ambtenaar en de beleidsafdeling en de wethouder en het raadslid. Daarbij dient sprake te zijn van evenwicht, respect en wederkerigheid: ik krijg iets van jou; wat kan ik je teruggeven? Gebrookerbos is een netwerk. Iedereen draagt bij en ontvangt. Van burger tot burgemeester. De stad is van ons samen. Gebrookerbos biedt een doorkijk naar een nieuwe, gelijkwaardige en vooral sociaal-duurzame samenleving.

Naar blog overzicht