De sneltram naar Hasselt en de Maastricht Brussel Express

20 apr 2017
  • Mobiliteit

Waarom investeren we in een sneltram naar Hasselt in plaats van in de Maastricht Brussel Express? En hoeveel tijd kost het eigenlijk om vanuit Maastricht naar een andere stad binnen de Euregio te reizen voor een dagtripje of voor werk? Waarom is dat belangrijk voor het regionaal economisch beleid?

Animatie: De LijnOm met de Maastricht Brussel Express te beginnen. Dat was een directe treinverbinding over bestaand spoor die in 2008 tot stand kwam en eind 2011 werd stopgezet. De treinverbinding werd onder andere afgeschaft omdat Franstalige machinisten het Nederlands onvoldoende machtig waren, wat volgens de Nederlandse Inspectie van Verkeer en Waterstaat een veiligheidsprobleem opleverde op het Nederlandse spoor. Dat illustreert één van de bevindingen uit het recente onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB): taal- en cultuurverschillen vormen het belangrijkste obstakel voor grensregio’s om in economische zin te kunnen profiteren van elkaars nabijheid.[1]

Zuid-Limburg blijkt volgens de CPB-studie van alle Nederlandse grensgebieden het meest te lijden onder de grenzen, zowel wat betreft werkgelegenheid als economische groei. Niet zo vreemd voor een gebied met meer buitenlandse dan binnenlandse grenskilometers, en met grote agglomeraties als Aken en Luik aan de andere kant van de grens. Je zou dus kunnen zeggen dat alle initiatieven om Zuid-Limburg van het buitenland te ontsluiten welkom zijn. Het CPB is echter niet positief gestemd over de mogelijkheden om de hardnekkige taal- en cultuurverschillen te overwinnen. Voor Euregionale beleidsmakers is er bovendien weinig te doen aan de verschillen tussen landen in wet- en regelgeving, sociale zekerheid en pensioenen. Die worden op nationaal of Europees niveau besproken, daar komen grensregio’s meestal niet aan te pas.[2]

Waar beleidsmakers in Zuid-Limburg wel veel ervaring mee hebben, zijn de pogingen om het reizen over de grens te vergemakkelijken. Er zijn meerdere initiatieven genomen om de verbinding naar Aken te verbeteren. De ondertunneling van de A2 en de verlegging van de Noorderbrug in Maastricht kunnen eveneens worden gezien als pogingen om Zuid-Limburg en vooral Maastricht beter te verbinden met de rest van Nederland, en België. En de Maastricht Brussel Express was weliswaar een kort leven beschoren, de sneltram tussen Maastricht en Hasselt lijkt ondanks alle tegenslagen vanaf 2021 toch te gaan rijden. Eén van de boosdoeners bij de Maastricht Brussel Express, het taalprobleem, zal bij de sneltram in elk geval geen rol spelen.

Hoe snel gaat de reis vanuit Maastricht naar Hasselt en vergelijkbare steden in de Euregio? Met de auto blijken de verschillen in reistijd vanuit Maastricht naar de buitenlandse en binnenlandse ‘zustersteden’ niet zo groot te zijn, en qua reissnelheid zelfs vaak in het voordeel van de buitenlandse steden. Met de auto vanuit Maastricht naar Hasselt duurt wel langer dan naar Aken, en de reistijd naar Hasselt is niet veel korter dan naar Roermond dat veel verder weg ligt dan Hasselt.

Vanuit Maastricht naar:Minimale reistijden met de auto*
 buitenlandse stad in minutenbinnenlandse 'zusterstad' in minuten
Luik (33 km) versus Sittard (27 km)3030
Aken (39 km) versus Kerkrade (35 km)3433
Hasselt (38 km) versus Roermond (50 km)3841
Düsseldorf (112 km) versus Eindhoven (89 km)7362
Brussel (124 km) versus Tilburg (125 km)7983

Met het openbaar vervoer zijn de reistijden vanuit Maastricht naar de buitenlandse steden meestal ongeveer twee keer zo lang in vergelijking met de Nederlandse zustersteden. Ook naar Hasselt doe je er met het openbaar vervoer twee keer zolang over als naar Roermond. Van Maastricht naar Hasselt is het met de bus en trein (overstappen in Bilzen) ongeveer even lang als met de snelbus van Maastricht naar Aken. Die reis is een keer per uur mogelijk terwijl de snelbus naar Aken vier keer per uur gaat zonder overstappen. Opmerkelijk is tot slot dat je vanuit Maastricht met het openbaar vervoer sneller in Brussel bent dan in Tilburg!

Vanuit Maastricht naar:Minimale reistijden met het openbaar vervoer** 
 buitenlandse stad in minutenbinnenlandse 'zusterstad' in minuten
Luik versus Sittard3117
Aken versus Kerkrade6438
Hasselt versus Roermond6030
Düsseldorf versus Eindhoven  13363
Brussel versus Tilburg95100

De conclusie is dat, willen we het grensverkeer tussen Zuid-Limburg en de aangrenzende buitenlandse regio’s stimuleren, vooral het openbaar vervoer voor verbetering vatbaar is. Dit geldt des te meer voor Hasselt, maar nauwelijks voor Brussel. Ook kan men met de auto relatief snel naar Brussel (afgezien van files), in tegenstelling tot naar Hasselt. Zo bezien heeft de tijdswinst naar Hasselt meer prioriteit dan de tijdswinst naar Brussel, wat de verschuiving in vervoersbeleid rechtvaardigt: liever een sneltram naar Hasselt dan een Maastricht Brussel Express. Vanuit Station Hasselt zou je straks in 38 minuten met gemak aan de Markt in Maastricht moeten zijn, ongeveer even snel als met de auto. Helaas dan niet tot aan het Centraal Station Maastricht, wat met overstappen op de lokale bus waarschijnlijk ca. 10 minuten aan extra reistijd zal vergen. De sneltram doortrekken naar het station bleek een brug te ver.

 

* bron: ANWB routeplanner   ** bron: diverse reisplanners

[1]Zie verder over deze agglomeratievoordelen de publicatie van het Centraal Planbureau, De arbeidsmarkt aan de grens met en zonder grensbelemmeringen, 23 november 2016, Den Haag.

[2]Gelukkig dat het Maastrichtse Institute for Transnational and Euregional cross border cooperation and mobility (ITEM) het bestrijden van de negatieve grenseffecten tegenwoordig op de landelijke agenda weet te krijgen.

Naar blog overzicht